محمد باقر ملكيان

35

علوم قرآن در تفسير الميزان و آثار علامه طباطبايى ( قده ) ( فارسى )

قلب آن جناب ، كه نام آن مرحله روح الامين است ، القاء كرده به مرحله ديگر نفس كه نامش قلب است . و مراد از قلب در كلام خداى تعالى هرجا كه به كار رفته آن حقيقتى است از انسان كه ادراك و شعور را به آن نسبت مىدهند ، نه قلب صنوبرى شكل ، كه در سمت چپ سينه قرار گرفته است ، و يكى از اعضاى رئيسه بدن آدمى است ، به شهادت آياتى از قرآن كريم كه ذيلا خاطرنشان مىشود . در سوره احزاب قلب را عبارت دانسته از آن چيزى كه در هنگام مرگ به گلوگاه مىرسد و مىفرمايد : وَ بَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَناجِرَ « 1 » كه معلوم است مراد از آن ، جان آدمى است . و در سوره بقره آن را عبارت دانسته از چيزى كه متصف به گناه و ثواب مىشود . و فرموده : فَإِنَّهُ آثِمٌ قَلْبُهُ « 2 » و معلوم است كه عضو صنوبرىشكل گناه نمىكند ، پس مراد از آن همان جان و نفس آدمى است . و شايد وجه اين‌كه در جمله نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ سخن از قلب به ميان آورد و نفرمود : " روح الامين آن را بر تو نازل كرد " اشاره به اين باشد كه : رسول خدا چگونه وحى و قرآن نازل را تلقى مىكرده ؟ و از آن جناب آن چيزى كه وحى را از روح مىگرفته نفس او بوده ، نه مثلا دست او ، يا ساير حواس ظاهرىاش ، كه در امور جزئى به كار بسته مىشود . پس رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در حينى كه به وى وحى مىشد ، هم مىديد و هم مىشنيد ، اما بدون اين‌كه دو حس بينايى و شنوايىاش به كار بيفتد ، هم‌چنان

--> ( 1 ) . سوره احزاب : 10 . ( 2 ) . سوره بقره : 283 .